1 av 2

Symbolet på sjølvstende

Katalanarane vil ut av Spania. Flagget har dei hatt klart lenge. Vestpapuarane har også flagg. Heiser dei det, ventar fengsel.

Reportasje

Gjennom ekteskapet mellom Ferdinand II av Aragon og Isabella I av Castilla i 1469 blei det historiske området Catalonia innlemma i den nye unionen Spania.

Sidan har katalanarane prøvd å bryte­ ut av unionen, og bli ein sjølvstendig stat. I Madrid går statsminister Mariano Rajoy hardt ut mot opprørarane nordaust i landet:

– Dei freistar å avvikle ein nasjon med ein over 500 år gammal historie, freser han.

LES OGSÅ: – Union Jack høyrer historia til

Fire blodstriper

Et viktig symbol for Catalonia er det gul- og raudstripete flagget Senyera, som stammar frå flagget til kongen av Aragon og greven av Barcelona. Soga seier at det gulraude flagget blei til då krigarkongen Karl den skalla drog fire blodige fingrar over det gylne skjoldet til Wilfred den hårete etter eit slag. Wilfred var då greve av Barcelona.

Separatistane som kjempar ivrigast for katalansk sjølvstyre brukar ein variant av Senyera; blå trekant med ei kvit stjerne inst ved stonga, eit Estelada.

Stjerna har dei henta frå flagga til Puerto Rico og Cuba, som begge kutta banda til Spania, høvesvis i 1898 og 1902. Estelada blei første gong brukt i 1918.

– Flagg er eit uhyre enkelt politisk symbol; eit tøystykke med nokre fargar og eventuelt nokre viktige symbol. Dette tøystykket klarar så å samle folk, det skaper ein felles identitet, seier vexillogen Jan Henrik Munksgaard.

LES OGSÅ: Sverre Bruun var i Eritrea da landet valgte selvstendighet

Stopp, stopp

Catalonia har heilt sidan diktator Francesco Francos død gjorde Spania til eit demokrati, kjempa for meir sjølvstyre, trass i at regionen er ein av dei mest autonome. I november stoppa den spanske grunnlovsdomstolen ein resolusjon frå Catalonias parlament som har vedtatt å starte ein prosess for å rive regionen laus frå Spania. Onsdag sa grunnlovsdomstolen at Catalonias parlament opptrer i strid med grunnlova.

LES OGSÅ: «Er du prest, eller kødder du?»

Forbode flagg

Langt aust i verda­ vaiar eit anna stripete flagg med stjerne­ for sjølvstende. 1. desember er den årlege markeringsdagen for dei som kjempar for eit sjølvstendig Vest-Papua. For 1. desember 1961 blei det blå- og kvitstripete flagget med stjerne – Morning Star – heist for første gong i den tru at det skulle bli flagget til den nye nasjonen, som var i ferd med å rive seg laus frå det nederlandske koloniriket Indonesia.

Så skjedde ikkje. Med FNs og USAs hjelp fekk Indonesia hand om Vest-Papua, og starta eit brutalt okkupasjonsstyre. Morning Star blei forbode, og alle som prøver å heise flagget, vifte med flagget eller måle flagget, blir hardt straffa.

Tysdag blei 500 soldatar sendt ut i gatene i Sorong, den største byen på Vest-Papua. Lokalbefolkninga blei ­åtvara mot å ta fram Morning Star.

LES OGSÅ: «Er Dahl og Fugelli virkelig våre fremste vismenn?»

Fengsla for flagging

Ein som veit kva vifting med Morning Star kan føre til, er Filep Karma. 1. desember 2004 heiste han og 200 andre Morning Star i landsbyen Abepura. Karma blei arrestert, banka opp – og dømt til 15 års fengsel året etter. Han blei ein av ­Amnestys samvitsfangar.

19. november blei han brått sett fri. Mot sin vilje. Karma nekta først å ta i mot tilbodet om å bli ein fri mann vel fire år før tida. Han meinte det ville vere det same som å vedgå at han hadde gjort noko ulovleg 1. desember 2004. Til slutt blei den politiske fangen tvinga ut av Apebura fengsel.

– Eg fekk ein time på meg, melder han i ei kunngjering.

Følg oss på Facebook og Twitter!

Skaper nasjonar

Før flaggdagen på tysdag sende­ Benny Wenda, leiar for sjølvstenderørsla ULMWP på Vest-Papua ut ei bøn om støtte:

– Symbolet på mitt folks motstand mot Indonesias undertrykking, er flagget vårt. Vår identitet er så undertrykt at sjølv flagget er blitt forbode. De som har fridom til å heise det vestpapuiske flagget for å vise støtte til folket på Vest-Papua, gjer det.

Historikaren og vexillogen Jan Henrik Munksgaard forklarar kvifor flagg er viktige i sjølvstendekampar:

– Når ein ny nasjon blir til, er flagget det første som blir laga og presentert. Folk får ein felles identitetsmarkør.

Enkelte av artiklene i Vårt Land er forbeholdt abonnenter. Vi jobber hver dag for å levere dagsaktuelle nyheter og god journalistikk. Bli abonnent og få tilgang til alt innholdet vårt. Er du allerede abonnent? Takk for at du støtter oss så vi kan fortsette å levere kvalitetsjournalistikk hver dag!

Annonse
Annonse

Mer fra: Reportasje