Nyheter

Utsending av norske soldatar til terrorherja Mali utsett

MALI: Eit land herja av islamistisk terror. Ei regjering som vurderer leigesoldatar. Ein regjeringshær som drep fleire sivile enn opprørarar. Hit skal Norge sende soldatar.

mali

Oppdraget er av det utfordrande slaget:

«Denne operasjonen er sentral for å hindre at militante islamistgrupper skal få ytterligere fotfeste i Sahel», sa dåverande forsvarsminister Frank Bakke-Jensen då Solberg-regjeringa i juli kunngjorde at Norge skal sende eit «mindre antall soldater» og to stabsoffiserar til det vestafrikanske landet Mali.

Soldatane skal inngå i EUs militære operasjonen Takuba, som skal «håndtere de økende sikkerhetsutfordringene, spesielt fra ISIL i Sahara», ifølgje Forsvarsdepartementet (FD).

Støre-regjeringa stiller seg bak avgjerda frå i sommar.

Ut av Afghanistan, inn i Mali

Varselet om Mali-oppdraget kom vel to veker etter at dåverande statsminister Erna Solberg tok i mot dei siste norske kampsoldatane som blei henta heim frå Afghanistan: «Vi har lært at konflikt kan ikke løses militært», sa ho mellom anna i helsingstalen på Gardermoen.

Då Frankrike og Mali spurde om norsk bidrag til Takuba i januar i fjor, kom Solberg-regjeringa fram til at svaret blei nei. For det var ikkje fleirtal i Stortinget for å sende ein større norsk styrke, 100-120 soldatar, til Mali.

Men då styrken blei kraftig redusert, og innlemma i det svenske bidraget til Takuba, snudde Ap og støtta Mali-oppdraget.

Norske spesialsoldatar har vore i Sahel-regionen tidlegare, då som deltakarar på den årlege Flintlock-øvinga, har Vårt Land fortalt.

sahel

«Løysinga er ikkje militær»

– Er det lurt av Norge å sende soldatar dit?

Tor Arve Benjaminsen, professor ved Noregs miljø- og biovitskaplege universitet og ekspert på jihadist-opprøret i Mali, svarar Vårt Land:

– Eg er i tvil, men utanlandske soldatar til Mali kan ha noko for seg, dei kan betre tryggleiken. Men løysinga er ikkje militær. Freden i Mali blir vunnen ved forhandlingsbordet, ikkje på slagmarka. Men så lenge Frankrike seier nei til forhandlingar med opprørarane, blir ikkje dette alternativet prøvd ut.

Frankrike har sidan opprøret starta i 2012 hatt store styrkar i Mali, men har ikkje evna å vinne militær kontroll.

Løysinga er ikkje militær. Freden i Mali blir vunnen ved forhandlingsbordet, ikkje på slagmarka

—  Tor Arve Benjaminsen, professor Norges miljø- og biovitenskapelige universitet

---

  • Sahel er den biogeografiske og klimatiske overgangssona som ligg mellom Sahara i nord og det sudanesiske savannebeltet i sør.
  • Det arabiske ordet sahil tyder strand eller kyst, og ein kan tenke på Sahel som den sørlige bredda for sandhavet i Sahara.
  • Det er tynt med folk i området. Tradisjonelt har dei fleste vore nomadar.
  • Væpna konflikter, dramatiske klimaendringer og få høve til utdanning og arbeid er ein del av kvardagen for mange i regionen.
  • Konfliktnivået mellom ulike grupper i regionen aukar. Risikoen er stor for at den negative trenden vil halde fram i åra som kjem.

---

Departementet ventar

I juli opplyste FD at dei norske soldatane skal «være på plass i Mali i løpet av høsten, og trekkes tilbake sammen med den svenske styrken i 2022».

Hausten er bak oss og snart er det 2022 – og ingen norske soldatar har landa i Mali. FD forklarar i ein e-post til Vårt Land kvifor:

«I påvente av enighet med maliske myndigheter om en avtale som gir det norske personellet tilstrekkelig rettslig vern er det norske bidraget p.t. ikke deployert.»

eu

Kupp og konflikt

Tilhøva i Mali er svært urolege og lite oversiktlege.

I august i fjor tok ein militærjunta makta i eit kupp – og i mai i år tok kuppleiaren sjølv, obersten Assimi Goïta, makta frå han som blei president etter augustkuppet og utropte seg til statssjef.

Mali – og regionen landet ligg i, Sahel – er heimsøkt av kriser og konfliktar. Verdssamfunnet kjempar mot eit troll med mange hovud i Sahel-regionen, der militante islamistar med band til både al-Qaida og IS herjar i fem land.

Seinast førre fredag blei minst 30 menneske drepne etter at jihadistar gjekk til åtak på ein buss i nærleiken av byen Bankass, sentralt i Mali.

– Kven er opprørarane, Benjaminsen?

– Dei er for det mest bønder og nomadar frå nord som kjenner seg urettvist handsama av ein korrupt elite i Bamako, medan leiarane er valdelege jihadistar.

---

Mali

  • Republikk i Vest-Afrika, tidlegare fransk koloni.
  • Folketal på rundt 18 millionar.
  • Opprør i 2012, væpna grupper i nord ønskte ein eigen stat, Azawad.
  • Frankrike har hatt soldatar i landet sidan 2012, no tek ein EU-styrke over, Takuba.
  • Takuba har 400 soldatar frå Frankrike, Belgia, Danmark, Estland, Italia, Nederland, Portugal, Sverige og Tsjekkia.
  • Norge skal sende soldatar via det svenske bidraget.

---

mali

Treng omfattande hjelp

Hittil i år er kring 1.500 sivile blitt drepne i sentrale Sahel, som er landa Burkina Faso, Mali og Niger. 2,1 millionar menneske er blitt internflyktningar i dei tre landa – og rekordmange, 14,4 millionar treng humanitær hjelp.

Opprøret braut ut nord i Mali og har sidan spreidd seg sørover i landet og til nabolanda Niger og Burkina Faso. Dei sentrale delane av Mali er i dag eit episenter for konfliktane som herjar Sahel.

Vurderer leigesoldatar

I Forsvarsdepartementet i Oslo ser dei også med uro på meldingar om russiske leigesoldatar til Mali.

I september blei det avslørt at regimet i Bamako forhandla med leigesoldatar frå det russiske tryggingsselskapet Wagner om å nedkjempe islamistgrupper. Mali skal ha etterspurt så mange som 1.000 leigesoldatar.

Danmarks forsvarsminister varsla at den danske styrken reiser heim frå Takuba om russarane kjem:

– Me samarbeider ikkje med leigesoldatar. Det er heilt uakseptabelt, sa forsvarsminister Trine Bramsen.

Norges dåverande forsvarsminister, Frank Bakke-Jensen, sa seg samd.

døde

Drep sivile

Den maliske hæren, som Norge skal hjelpe i krigen mot islamistisk terror, er prega av brutalitet, særleg mot sivile.

Nyhendebyrået The New Humanitarian melde i august at Malis regjeringshær drap fleire sivile enn jihadistar i 2020. Sidan opprøret braut ut i 2012, har kring 10.000 sivile mista livet.

Menneskerettsorganisasjonen Human Rights Watch har ved hjelp av augevitne kartlagt ei lang rekkje drap på sivile, utført av maliske soldatar.

Få nyhetsbrev fra Vårt Land. Meld deg på her!

Bjørgulv K. Bjåen

Bjørgulv K. Bjåen

Bjørgulv K. Bjåen er journalist i nyhetsavdelingen i Vårt Land.

Annonse
Annonse

Mer fra: Nyheter