Søk i Edens hage

Søk  i  alt  innhold  på VL.no

Ta en potet

Seks rader med potet blir mat til langt over nyttår.

BILDER

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar.

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar.

Vis bildetekst

Marièl Eikeset Koren

  • Marièl Eikeset Koren er 27 år og har nyleg flytt attende til heimstaden Sandane i Gloppen kommune. Ho er gift med Martin, og i vinter fekk dei sonen Johan Kornelius. Under studietilveret i Trondheim vart tanken om eit meir miljøvenleg liv sådd og har fått utvikle seg gjennom stadige nye forsøk på å verte meir sjølvforsynt og finne nye og meir miljømedvitne svar på utfordringane og behova i kvardagen. Det grøne livet har for alvor fått skyte fart etter at ho flytte frå byen og attende til heimbygda. Her arbeider ho som kantor og trusopplærar og er partileiar og i kommunestyret for Miljøpartiet Dei Grøne. Marièl og ektemannen har saman bloggen Grøn er ein fin farge, der dei skriv om sine stadige prosjekt og tankar.

«Ta gjerne fire, ta åtte ta alle!

Ja, ta en potet!

Stek dem og kok dem og spis gjerne skallet,

men ta en potet!»

 

Fyrst vil eg rette ei stor takk til Eyvind Skeie som skreiv både dei orda og resten av Portvegen 2 og som, utan at eg visste det på den tida eg såg på Barne-TV, var med på å danne grunnlaget for det miljøengasjementet som eg står midt oppe i dag som nyslått kommunestyremedlem for Miljøpartiet Dei Grøne i Gloppen.

Det er det vi skal seie om politikk i dag. Sjølv om fleire politikarar nok hadde hatt godt av å både ta seg ei potet og ein bolle ein gong i blant. Og ikkje minst å stikke fingeren i jorda.

I år har vi fått ha seks rader med potet på ein del av åkeren til dei vi leiger hos. Tre rader Troll og tre rader Berber. Den siste er ei tidlegpotet, og den fyrste veldig motstandsdyktig mot tørråte. Og det var bra, for vi fekk tørråte på alle tidlegpotetene og måtte ta dei opp nettopp; tidleg.

Bioplast

Tørråten angrip den delen av planten som er over jorda fyrst, slik at ein får litt tid på seg til å redde det som er under jorda. Troll er ei potet som vert mykje nytta til økologisk produksjon fordi den ikkje så lett vert påverka av tørråten. Og om den fyrst får det så går det ikkje så fort ut over potetene.

LES MER: Idyllalarm i kjøkkenhagen

Vi har sett potetene våre i bioplast fordi naboen gjer det, og vi som nemnt har potetene i deira åker. Dette er biologisk nedbrytbar plast, så vi har ingen kvaler på grunn av det. Den sørger for markdekke så vi slepp å reinse og luke ugras, og når ein set poteter under markdekke så slepp vi å grave så djupt fordi dei vert liggande heilt oppe under dekket. I tillegg gjer dekket at det ikkje så lett kjem lys på potetene og at det dermed vert danna solanin som gjer potetene grøne. Grøn er ein fin farge, men et du for mykje av grøne poteter kan du få diaré. Ikkje så fint.

Sortering

Det vart tre kasser med poteter i ymse storleikar. Det er viktig å syne fram korleis ekte poteter ser ut. Med jord og somme store og somme små. Krava som vert stilt til poteter som skal ut i butikk gjer at dei potetene som anten er for store eller små eller ser rare ut ikkje får vere med i posen. Snakk om sorteringssamfunn! Det fører til at tonnevis med fullt etande matpotet vert lagt att ute på åkeren og pløygd ned att i jorda fordi bøndene ikkje får betalt for dei som ikkje er innanfor standarden, eller dei vert dumpa av grossisten sjølv av anten denne eller andre grunnar.

Vern om matjorda

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar. Ho har gjeve oss over trefold att frå det vi sette i vår, utan at vi har måttet gjere noko for det. Utanfor huset hjå oss er det ingen planer om å øydelegge matjorda, men i heile landet vert matjord av ypperste kvalitet trua av planer om utbygging av vegar, bustader og butikkar. Det går an å flytte areal og opprette nye område for dyrking for å erstatte den som vert nytta til utbygging, men det går ikkje an å få god nok kvalitet til at det vil kaste av seg på tilsvarande måte på årevis. Matjord er så godt som ein ikkje-fornybar ressurs.

No har vi potet til langt over nyttår. Vi har til kvardagsmiddagar og til festmiddagar og til mat til sonen vår. Det kjennest godt og trygt. For:

«Hvis du vil vokse,

hvis det er ditt mål.

Og bli en kjempe,

med armer av stål, så:

Ta en potet!»

ANNONSE
ANNONSE

BILDER

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar.

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar.

Vis bildetekst

«Ta gjerne fire, ta åtte ta alle!

Ja, ta en potet!

Stek dem og kok dem og spis gjerne skallet,

men ta en potet!»

 

Fyrst vil eg rette ei stor takk til Eyvind Skeie som skreiv både dei orda og resten av Portvegen 2 og som, utan at eg visste det på den tida eg såg på Barne-TV, var med på å danne grunnlaget for det miljøengasjementet som eg står midt oppe i dag som nyslått kommunestyremedlem for Miljøpartiet Dei Grøne i Gloppen.

Det er det vi skal seie om politikk i dag. Sjølv om fleire politikarar nok hadde hatt godt av å både ta seg ei potet og ein bolle ein gong i blant. Og ikkje minst å stikke fingeren i jorda.

I år har vi fått ha seks rader med potet på ein del av åkeren til dei vi leiger hos. Tre rader Troll og tre rader Berber. Den siste er ei tidlegpotet, og den fyrste veldig motstandsdyktig mot tørråte. Og det var bra, for vi fekk tørråte på alle tidlegpotetene og måtte ta dei opp nettopp; tidleg.

Bioplast

Tørråten angrip den delen av planten som er over jorda fyrst, slik at ein får litt tid på seg til å redde det som er under jorda. Troll er ei potet som vert mykje nytta til økologisk produksjon fordi den ikkje så lett vert påverka av tørråten. Og om den fyrst får det så går det ikkje så fort ut over potetene.

LES MER: Idyllalarm i kjøkkenhagen

Vi har sett potetene våre i bioplast fordi naboen gjer det, og vi som nemnt har potetene i deira åker. Dette er biologisk nedbrytbar plast, så vi har ingen kvaler på grunn av det. Den sørger for markdekke så vi slepp å reinse og luke ugras, og når ein set poteter under markdekke så slepp vi å grave så djupt fordi dei vert liggande heilt oppe under dekket. I tillegg gjer dekket at det ikkje så lett kjem lys på potetene og at det dermed vert danna solanin som gjer potetene grøne. Grøn er ein fin farge, men et du for mykje av grøne poteter kan du få diaré. Ikkje så fint.

Sortering

Det vart tre kasser med poteter i ymse storleikar. Det er viktig å syne fram korleis ekte poteter ser ut. Med jord og somme store og somme små. Krava som vert stilt til poteter som skal ut i butikk gjer at dei potetene som anten er for store eller små eller ser rare ut ikkje får vere med i posen. Snakk om sorteringssamfunn! Det fører til at tonnevis med fullt etande matpotet vert lagt att ute på åkeren og pløygd ned att i jorda fordi bøndene ikkje får betalt for dei som ikkje er innanfor standarden, eller dei vert dumpa av grossisten sjølv av anten denne eller andre grunnar.

Vern om matjorda

Jorda vi fekk setje våre poteter i var ei fantastisk god, feit og næringsrik matjord som har vore dyrka i generasjonar. Ho har gjeve oss over trefold att frå det vi sette i vår, utan at vi har måttet gjere noko for det. Utanfor huset hjå oss er det ingen planer om å øydelegge matjorda, men i heile landet vert matjord av ypperste kvalitet trua av planer om utbygging av vegar, bustader og butikkar. Det går an å flytte areal og opprette nye område for dyrking for å erstatte den som vert nytta til utbygging, men det går ikkje an å få god nok kvalitet til at det vil kaste av seg på tilsvarande måte på årevis. Matjord er så godt som ein ikkje-fornybar ressurs.

No har vi potet til langt over nyttår. Vi har til kvardagsmiddagar og til festmiddagar og til mat til sonen vår. Det kjennest godt og trygt. For:

«Hvis du vil vokse,

hvis det er ditt mål.

Og bli en kjempe,

med armer av stål, så:

Ta en potet!»

Marièl Eikeset Koren

  • Marièl Eikeset Koren er 27 år og har nyleg flytt attende til heimstaden Sandane i Gloppen kommune. Ho er gift med Martin, og i vinter fekk dei sonen Johan Kornelius. Under studietilveret i Trondheim vart tanken om eit meir miljøvenleg liv sådd og har fått utvikle seg gjennom stadige nye forsøk på å verte meir sjølvforsynt og finne nye og meir miljømedvitne svar på utfordringane og behova i kvardagen. Det grøne livet har for alvor fått skyte fart etter at ho flytte frå byen og attende til heimbygda. Her arbeider ho som kantor og trusopplærar og er partileiar og i kommunestyret for Miljøpartiet Dei Grøne. Marièl og ektemannen har saman bloggen Grøn er ein fin farge, der dei skriv om sine stadige prosjekt og tankar.
;